Μια πιο σιωπηλή χρονιά για το Pride – Ας εξετάσουμε την περίπτωση του Gaming Industry
Η φετινή περίοδος Pride δεν έμοιαζε με τις προηγούμενες. Πιο έντονη σε κάποιες στιγμές, αλλά ταυτόχρονα πιο ήσυχη, σχεδόν αποστειρωμένη. Το πλαίσιο; Ένα ολοένα και πιο εχθρικό πολιτικό κλίμα στη Δύση, με επίκεντρο τις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί όπου η εκάστοτε κυβέρνηση στοχεύει ανοιχτά πολιτικές στήριξης για καταπιεσμένες κοινότητες, με τρόπο που δημιουργεί ένα κλίμα φόβου: όχι μόνο για τους πολίτες, αλλά και για τις εταιρείες που φοβούνται πιθανές συνέπειες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η στήριξη της αγοράς προς το Pride – ειδικά από μεγάλες εταιρείες και τον χώρο του gaming – άρχισε να καταρρέει. Και αυτό επηρεάζει άμεσα το μέλλον του queer game development.
Όταν το DEI γίνεται “βρόμικη λέξη”
Οι πολιτικές γύρω από Diversity, Equity and Inclusion (DEI) έχουν στοχοποιηθεί ιδιαίτερα. Ο όρος παρουσιάζεται ως κάτι “διεφθαρμένο”, ένα είδος ιδεολογικής απειλής για τα θεσμικά όργανα. Μαζί με τη λέξη “woke”, το DEI έχει μετατραπεί σε εργαλείο προπαγάνδας: να νομιμοποιεί διακρίσεις μέσω γλώσσας που θυμίζει έντονα την εποχή του μακαρθισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το αποτέλεσμα είναι μια πραγματικότητα με σχεδόν δυστοπικές αποχρώσεις. Για παράδειγμα, τρανς άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να ζητήσουν άσυλο σε άλλες χώρες για να μπορέσουν να ζήσουν με ασφάλεια. Ταυτόχρονα, οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών με τον υπόλοιπο κόσμο γίνονται πιο εύθραυστες, κάτι που επηρεάζει και τις πολυεθνικές εταιρείες – άρα και τις αποφάσεις τους.
Το gaming ως κέντρο της queer παρουσίας – και της κρίσης
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν το μεγαλύτερο κέντρο ανάπτυξης παιχνιδιών στον δυτικό κόσμο. Εκεί, οι LGBTQ+ κοινότητες είναι δυσανάλογα ορατές στον χώρο του gaming σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Δηλαδή, υπάρχουν πολλοί περισσότεροι queer άνθρωποι που φτιάχνουν παιχνίδια από όσους θα “περίμενε” κανείς αν κοίταζε μόνο τα δημογραφικά της κοινωνίας.
Την ίδια στιγμή, η βιομηχανία videogames περνάει κρίση: κέρδη μεν σε επίπεδο εκατοντάδων δισεκατομμυρίων, αλλά με περίπου 10% του εργατικού δυναμικού να έχει βιώσει απολύσεις σε μία μόνο χρονιά, με μεγάλα projects να ακυρώνονται και στούντιο να κλείνουν ή να συγχωνεύονται.
Για έναν queer developer αυτό σημαίνει διπλό χτύπημα:
- Λιγότερη ασφάλεια στην εργασία,
- Λιγότερη στήριξη στο δημόσιο χώρο, λόγω πολιτικής πίεσης.
Κι όμως, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η στήριξη από εταιρείες κατά την περίοδο του Pride θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένα μικρό αντίβαρο. Να δείξει πως τουλάχιστον ο χώρος του gaming αναγνωρίζει και σέβεται τις queer κοινότητες – είτε μιλάμε για developers, είτε για gamers.
In-game Pride: από τα glitter skins στις σιωπηλές απουσίες
Τα τελευταία χρόνια, πολλά live-service games φιλοξενούσαν Pride events, προσφέροντας cosmetics που επέτρεπαν στους παίκτες να εκφράζουν την ταυτότητά τους στο παιχνίδι. Όπλα με glittery trans flag skins, σημαίες, skins με ουράνια τόξα, events με queer θεματολογία – όλα αυτά έστελναν ένα μήνυμα:
“Σε βλέπουμε, υπάρχεις εδώ μέσα, ο χώρος αυτός είναι και δικός σου.”
Παρά τις προφανείς αντιφάσεις (π.χ. queer skins σε ένα militarized shooter), η πρόθεση ήταν ξεκάθαρη: developers και εταιρείες αποφάσιζαν να επενδύσουν σε ορατότητα. Να δώσουν στους παίκτες εργαλεία ταύτισης μέσα στον ψηφιακό κόσμο.
Φυσικά, τίποτα από αυτά δεν γινόταν από καθαρή φιλανθρωπία. Οι μεγάλες εταιρείες έχουν ως κύριο κίνητρο το profit. Όμως τα δεδομένα δείχνουν ότι LGBTQ+ workplace initiatives όχι μόνο βοηθούν τους queer εργαζόμενους, αλλά και βελτιώνουν τη συνολική παραμονή προσωπικού. Για τις νεότερες γενιές – ειδικά την Gen-Z – η LGBTQ+ inclusive εργασιακή κουλτούρα είναι κρίσιμο κριτήριο: περίπου τα δύο τρίτα των queer ατόμων δηλώνουν ότι θα έφευγαν από τη δουλειά τους αν δεν αισθάνονται ότι μπορούν να είναι ανοιχτοί.
Η αθόρυβη υποχώρηση των εταιρειών από το Pride
Παρά όλα αυτά τα δεδομένα, η εικόνα αλλάζει. Οργανωτές Pride σε χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν διαπιστώσει ότι φέτος ήταν πολύ πιο δύσκολο να βρουν corporate sponsorships. Οι εταιρείες δεν το ανακοινώνουν. Δεν βγαίνουν να πουν “δεν θα στηρίξουμε το Pride”. Απλώς… δεν εμφανίζονται. Η απουσία χρηματοδότησης, περιπτέρων, λογοτύπων, είναι από μόνη της μήνυμα.
Αυτή η τακτική χαμηλού προφίλ φαίνεται και στον χώρο του gaming. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η διαρροή εσωτερικού memo από CEO εταιρείας που διαχειρίζεται δημοφιλές MMORPG και την OSRS εκδοχή του. Εκεί, οι εργαζόμενοι ενημερώθηκαν ότι δεν θα υπάρξει Pride content ούτε in-game events για τη φετινή χρονιά.
Το ενδιαφέρον είναι ότι developers δήλωσαν πρόθυμοι να δημιουργήσουν τα assets στον ελεύθερο χρόνο τους, παρουσιάζοντας μάλιστα στοιχεία ότι τα προηγούμενα Pride events δεν επηρέασαν αρνητικά τα κέρδη. Παρόλα αυτά, η διοίκηση επέμεινε:
η θέση τους ήταν ότι οι developers πρέπει να “προτεραιοποιούν την εμπειρία των παικτών” και να μην χρησιμοποιούν το παιχνίδι ως “μέσο για τις προσωπικές τους απόψεις”.
Όταν η ύπαρξή σου παρουσιάζεται ως ‘άποψη’
Αυτού του τύπου τα επιχειρήματα παρουσιάζουν τη στήριξη προς LGBTQ+ κοινότητες ως ιδεολογική στάση, κάτι σαν προαιρετική πολιτική θέση. Με αυτόν τον τρόπο η μη συμπερίληψη βαφτίζεται ουδέτερη, “απλώς μια διαφορετική επιλογή”. Σαν να είναι στη μέση: από τη μία “πολύ woke”, από την άλλη “πιο ουδέτεροι”.
Όμως η πραγματικότητα είναι ότι το να μην υπάρχεις σε έναν χώρο, ειδικά όταν πριν υπήρχες, είναι μια πολύ συγκεκριμένη επιλογή. Η απόφαση να μην παραχθεί Pride content, ενώ υπήρχαν πόροι, διάθεση και στοιχεία που έδειχναν ότι δεν ζημιώνει οικονομικά, είναι ουσιαστικά αποκλεισμός μέσω αποσιώπησης.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη όταν βλέπουμε ότι εταιρείες όπως αυτή ανήκουν σε private equity ομίλους με έντονη παρουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έτσι, η απόφαση να “μην ενοχληθεί” η εκάστοτε κυβέρνηση ή να μην ταραχτούν συντηρητικοί κύκλοι φαίνεται πως παίζει καθοριστικό ρόλο. Είτε αυτό έγινε συνειδητά είτε ασυνείδητα, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο:
η γλώσσα που χρησιμοποιείται από την πολιτική ηγεσία περνάει, μέσω φόβου, στις εταιρικές αποφάσεις.
Το πρόβλημα της αδιαφάνειας – και τι μπορεί να σημαίνει σιωπή
Αυτές οι αποφάσεις συνήθως δεν ανακοινώνονται δημόσια. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, το μάθαμε επειδή υπήρξαν whistle-blowers που διέρρευσαν τα έγγραφα. Αν δεν υπήρχε αυτή η διαρροή, το μόνο που θα βλέπαμε θα ήταν ένα “τυχαίο” έτος χωρίς Pride event, χωρίς να γνωρίζουμε τι προηγήθηκε.
Αυτό μας οδηγεί σε ένα άβολο συμπέρασμα:
αν μία περίπτωση βγήκε στην επιφάνεια, πόσες ακόμη παρόμοιες αποφάσεις έχουν ληφθεί σε άλλα studios, άλλα games, άλλους κλάδους, για τις οποίες δεν μάθαμε ποτέ τίποτα;
Η λογική λέει πως δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Μάλλον είναι σύμπτωμα μιας ευρύτερης τάσης: εταιρείες που προσπαθούν να διατηρήσουν την εικόνα τους “καθαρής” από “διχαστικά” ζητήματα, αποσύροντας αθόρυβα την υποστήριξή τους από queer πρωτοβουλίες.
Πόσο χώρο πρέπει να έχουν οι εταιρείες στο Pride;
Όλα αυτά ανοίγουν μια σημαντική συζήτηση:
Τι ρόλο θέλουμε να έχουν οι εταιρείες στο Pride;
Από τη μία, οι μεγάλοι οργανισμοί είναι εργοδότες queer ανθρώπων. Η συμμετοχή τους σε παρελάσεις με εταιρικά μπλοκ και banners μπορεί να δώσει σήμα ότι οι εργαζόμενοι αυτοί είναι ορατοί και αποδεκτοί στο εργασιακό τους περιβάλλον. Επιπλέον, οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν ισχυρά οικονομικά μέσα – χρηματοδοτούν events, υποδομές, καμπάνιες.
Από την άλλη όμως, η στήριξη αυτή είναι πάντα υπό όρους.
Όσο το Pride βοηθάει στην εικόνα τους, στην προσέλκυση ταλέντου, στη μείωση του κόστους recruiting, θα είναι εκεί. Μόλις αλλάξει το πολιτικό κλίμα ή αυξηθεί ο φόβος για backlash, η στήριξη μπορεί να εξαφανιστεί μέσα σε μία χρονιά.
Άρα, αν ένα Pride βασίζεται πολύ στις εταιρείες, τι μένει όταν εκείνες αποχωρούν; Πόσο ειλικρινής είναι μια γιορτή που εξαρτάται από corporate branding και marketing budgets;
Ο πόνος του να ανακαλύπτεις ότι οι δημιουργοί σου δεν σε στηρίζουν
Για πολλούς queer gamers, υπάρχει μια ιδιαίτερη στεναχώρια στο να συνειδητοποιείς ότι οι άνθρωποι που δημιούργησαν τα παιχνίδια που αγαπάς, δεν θέλουν να ταυτιστούν ανοιχτά με σένα, ειδικά σε περιόδους έντονης προκατάληψης. Το παιχνίδι που σου κρατούσε συντροφιά, που σε έκανε να νιώσεις ασφαλής ή ορατός, ανήκει σε μια εταιρεία που ξαφνικά κάνει πίσω όταν η κατάσταση “ζορίζει”.
Σε αυτό το σημείο όμως έχει σημασία να θυμόμαστε ότι:
- Τα παιχνίδια στηρίζονται από τον χρόνο και τα χρήματά σου.
- Μπορείς να επιλέξεις πού θα επενδύσεις αυτά τα δύο.
Το αν αξίζει να συνεχίσεις να στηρίζεις οικονομικά εταιρείες που “κάνουν πίσω” όταν η κατάσταση γίνεται δύσκολη είναι μια προσωπική απόφαση, αλλά αξίζει να την σκεφτείς συνειδητά.
Η δύναμη του indie και των queer κοινοτήτων
Απέναντι στην corporate spinelessness, υπάρχουν πολλές queer φωνές στον χώρο του gaming που εξακολουθούν να δημιουργούν και να χρειάζονται υποστήριξη. Πλατφόρμες όπως το itch.io και άλλα marketplaces είναι γεμάτα από παιχνίδια independent studios και μικρών ομάδων που συχνά είναι queer ή δημιουργούν queer περιεχόμενο με ειλικρίνεια, χωρίς να το αντιμετωπίζουν ως “feature” marketing.
Παράλληλα, οργανισμοί όπως η International Game Developers Association (IGDA), μέσα από ειδικά LGBTQ+ SIGs, προσφέρουν mentoring, networking, εκδηλώσεις και διαδικτυακές κοινότητες για queer developers. Υπάρχουν επίσης queer game jams για developers όλων των επιπέδων – από αρχάριους έως επαγγελματίες – που λειτουργούν ως χώροι πειραματισμού και δημιουργικής έκφρασης.
Αν είσαι gamer, μπορείς:
- Να αγοράζεις, να παίζεις και να προτείνεις indie queer games.
- Να συμμετέχεις σε queer gaming communities, servers, forums.
Αν είσαι developer (ή θέλεις να γίνεις):
- Να ψάξεις queer-friendly κοινότητες, jams και events.
- Να εμπλακείς με οργανισμούς όπως η IGDA.
Η ουσία είναι ότι η queer παρουσία στο gaming δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις μεγάλες εταιρείες. Υπήρχε πριν από αυτές και θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά.
Δεν τους χρειαζόμασταν ποτέ πραγματικά
Μπορεί να είναι αποκαρδιωτικό να βλέπεις εταιρείες να εγκαταλείπουν το Pride με την πρώτη υπόνοια πολιτικού κόστους. Όμως η ιστορία των queer κινημάτων δείχνει ότι τα πιο σημαντικά βήματα δεν έγιναν ποτέ επειδή κάποια εταιρεία αποφάσισε να είναι “inclusive”. Έγιναν επειδή κοινότητες ανθρώπων στάθηκαν η μία δίπλα στην άλλη, συχνά κόντρα στο κυρίαρχο ρεύμα.
Το ίδιο ισχύει και για το queer game dev:
η δημιουργικότητα, η επιμονή και η ανάγκη για εκπροσώπηση δεν μπορούν να εξαφανιστούν επειδή κάποια corporate board αποφάσισε να παίξει “ουδέτερα”.
Μια μικρή πρόσκληση προς εσένα
Σε άφησε έκπληκτο όλη αυτή η εικόνα της κατάρρευσης του corporate Pride και ο τρόπος που επηρεάζει το queer game development;
Ήδη ήξερες κάποια από αυτά ή διάβασες εδώ πράγματα που δεν είχες συνειδητοποιήσει;
Αν σου φάνηκε ενδιαφέρον το κείμενο, μοιράσου το με ανθρώπους που αγαπούν το gaming ή νοιάζονται για queer θέματα – μπορεί να τους βοηθήσει να δουν τον χώρο αυτό με άλλη ματιά. Και αν έχεις λίγη ακόμη όρεξη, ρίξε μια ματιά στα υπόλοιπα άρθρα της ιστοσελίδας· θα βρεις κι άλλα κείμενα που σκαλίζουν τη σχέση ανάμεσα στο gaming, την πολιτική και την ταυτότητα, πάντα με καθημερινή γλώσσα και ουσιαστικό περιεχόμενο.