Skip to content
Διάρκεια άρθρου: Λιγότερο από 1 λεπτό Λεπτά

«Έχω φίλους γκέι»: Όταν η φιλία γίνεται άλλοθι για την ομοφοβία

«Δεν έχω κανένα πρόβλημα με τους ομοφυλόφιλους. Έχω και φίλους γκέι, αλλά…». Η φράση ακούγεται συχνά σε συνεντεύξεις και τηλεοπτικές συζητήσεις. Συνήθως, το ενδιαφέρον βρίσκεται σε όσα ακολουθούν: αντιρρήσεις για την ισότητα, ενόχληση για τη δημόσια παρουσία των ομόφυλων ζευγαριών ή απαιτήσεις να παραμένει η προσωπική τους ζωή αόρατη. Όμως η ύπαρξη μιας φιλίας δεν ακυρώνει τις προκαταλήψεις. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι ποιον γνωρίζει κάποιος, αλλά πώς μιλά και πώς φέρεται στους ανθρώπους που υποτίθεται ότι αποδέχεται.

Η γνωριμία δεν είναι πιστοποιητικό αποδοχής
Ένας συνάδελφος, ένας κομμωτής ή ένας περιστασιακός γνωστός μπορεί εύκολα να παρουσιαστεί ως «πολύ καλός φίλος» όταν χρειάζεται να δικαιολογηθεί μια προσβλητική δήλωση. Ωστόσο, η επαγγελματική συνεργασία δεν σημαίνει απαραίτητα προσωπική οικειότητα. Ούτε η ευγένεια ενός εργαζομένου αποδεικνύει ότι συμφωνεί με τις απόψεις του πελάτη του. Άλλο η συναναστροφή και άλλο ο σεβασμός στην ταυτότητα, στις σχέσεις και στα δικαιώματα του άλλου.

Το «αλλά» που αποκαλύπτει τους όρους
Στις σχετικές δηλώσεις επανέρχεται συχνά το ίδιο μοτίβο: «Τους αγαπώ, αρκεί να μην προκαλούν». Ως πρόκληση μπορεί να περιγράφεται μια εμφάνιση στο Pride, ένα φιλί στον δρόμο ή ακόμη και η διεκδίκηση οικογένειας. Έτσι, η αποδοχή γίνεται υπό όρους: ο άλλος είναι καλοδεχούμενος όσο δεν φαίνεται και δεν ζητά τίποτα. Μια τέτοια στάση απέχει από την ισότιμη φιλία, όπου κανείς δεν χρειάζεται να κρύβει τον εαυτό του για να παραμένει αποδεκτός.

Όταν η φιλία δεν εμποδίζει τη σκληρότητα
Χαρακτηριστική είναι η ιστορία ενός δασκάλου που μιλούσε απαξιωτικά για τον Κώστα Ταχτσή, ενώ ταυτόχρονα ισχυριζόταν ότι ήταν φίλος του. Η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη επειδή ο συγγραφέας είχε δολοφονηθεί και η συζήτηση στρεφόταν στην υποτιθέμενη «πρόκληση» της ζωής του. Το περιστατικό φωτίζει ένα δύσκολο ερώτημα: τι αξία έχει η επίκληση μιας φιλίας όταν χρησιμοποιείται όχι για να υπερασπιστεί έναν άνθρωπο, αλλά για να νομιμοποιήσει την απαξίωσή του;

Τα δικαιώματα δεν κρίνονται από τις συμπάθειες
Ο Γιάννης Μπέζος είχε υποστηρίξει το σύμφωνο συμβίωσης, αλλά είχε δηλώσει ότι ένα παιδί είναι προτιμότερο να έχει έναν κακό πατέρα και μία κακή μητέρα παρά δύο καλούς γονείς του ίδιου φύλου. Αργότερα αναφέρθηκε στους αξιόλογους ομοφυλόφιλους φίλους του. Αυτή ακριβώς η συνύπαρξη προσωπικού επαίνου και συλλογικού αποκλεισμού δείχνει το πρόβλημα: το να εκτιμάς ορισμένους ανθρώπους δεν σημαίνει ότι αναγνωρίζεις την ισότητά τους.

Η παγίδα της «αξιοπρεπούς» εξαίρεσης
Μερικές φορές οι φίλοι υπάρχουν πραγματικά και συμφωνούν με τις περιοριστικές απόψεις που εκφράζονται δημόσια. Όμως κανένας γκέι άνθρωπος δεν εκπροσωπεί όλους τους υπόλοιπους. Ένας εύπορος ή διάσημος άνθρωπος που αισθάνεται αποδεκτός μπορεί να έχει πολύ διαφορετικές εμπειρίες από κάποιον που αντιμετωπίζει απόρριψη. Επιπλέον, οι προκαταλήψεις μπορούν να αναπαράγονται και μέσα στην ίδια την κοινότητα. Η συμφωνία ενός φίλου δεν αποτελεί γενική άδεια για υποτιμητικές κρίσεις.

Υπάρχουν και φιλίες χωρίς αστερίσκους
Η ίδια φράση αποκτά εντελώς διαφορετικό νόημα όταν δεν ακολουθείται από περιορισμούς. Η Σοφία Μουτίδου έχει συνδέσει την αγάπη για τους ομοφυλόφιλους φίλους της με την ανεπιφύλακτη αποδοχή του παιδιού της. Η Έλλη Κοκκίνου έχει τονίσει ότι σημασία έχουν η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας, όχι ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Εδώ η φιλία δεν λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην κριτική, αλλά ως εμπειρία που οδηγεί σε περισσότερη κατανόηση.

Το Pride δεν ξεκίνησε ως επίδειξη
Η συζήτηση για την «πρόκληση» συχνά παραμερίζει την ιστορική αφετηρία των εκδηλώσεων υπερηφάνειας. Τα γεγονότα του Στόουνγουολ στη Νέα Υόρκη, τον Ιούνιο του 1969, συνδέονται με την αντίσταση απέναντι στην αστυνομική καταπίεση και τη δημόσια διαπόμπευση. Έναν χρόνο αργότερα πραγματοποιήθηκαν εκδηλώσεις μνήμης και διεκδίκησης. Η ορατότητα ήταν απάντηση στον φόβο και στην επιβεβλημένη σιωπή, όχι απλώς μια επιλογή εμφάνισης.

Ο σεβασμός φαίνεται στην πράξη
Δεν είναι προβληματική από μόνη της η αναφορά σε γκέι φίλους. Προβληματική γίνεται όταν επιστρατεύεται για να σβήσει όσα προσβλητικά έχουν προηγηθεί ή πρόκειται να ακολουθήσουν. Η πραγματική φιλία αφήνει χώρο στην ειλικρίνεια, στη διαφωνία και στην ελευθερία. Δεν απαιτεί από τον άλλο να γίνεται αόρατος για να είναι αγαπητός.

Ας συνεχίσουμε τη συζήτηση
Είχες σκεφτεί αυτή την πλευρά της φράσης; Αν βρήκες το άρθρο ενδιαφέρον, μπορείς να το μοιραστείς και να περιηγηθείς στην ιστοσελίδα για περισσότερα σχετικά κείμενα.

‹ ›